“Uygarlık yolunda başarı yenileşmeye bağlıdır. Toplumsal hayatta, bilim ve fen alanında başarı kazanmak için, tek gelişme ve ilerleme yolu budur.”
M. Kemal ATATÜRK
ATATÜRK KRONOLOJİSİ
1881
Mustafa Kemal’in Selanik’te doğumu
1886-1887
Mustafa Kemal’in Mahalle Mektebi ve Şemsi Efendi İlkokulu ile öğrenim hayatına başlaması
1893
Mustafa Kemal’in babasının ölümünün ardından Selanik Mülkiye Rüştiyesine girmesi 1894 Mustafa Kemal’in Matematik öğretmeni tarafından “Kemal” isminin verildiği Selanik Askeri Rüştiyesine girmesi
1896
Mustafa Kemal’in Manastır Askeri İdadisine girerek lise hayatının başlaması
1899
Mustafa Kemal’in İstanbul’da Harp Okuluna girmesi
1902
Mustafa Kemal’in “teğmen” rütbesiyle Harp Okulu’nu bitirmesi ve Harp Akademisi’ne geçmesi
1905
Mustafa Kemal’in “kurmay yüzbaşı” rütbesiyle Harp Akademisi’ni tamamlaması
Mustafa Kemal’in kurmaylık stajı için Şam 5. Ordu’nun emrine atanması
Mustafa Kemal’in Şam’da iken “Vatan ve Hürriyet Cemiyetini” kurması
1907
Mustafa Kemal’in kıdemli yüzbaşı (kolağası) olması
Mustafa Kemal’in Manastır’da bulunan 3’üncü Ordu Karargahı’na atanması ve bu karargahın Selanik
şubesinde görev yapması
1909
Mustafa Kemal’in 3’üncü Ordu Selanik 2’inci Redif Tümeni Kurmay Başkanlığı’na getirilmesi
Mustafa Kemal’in 13 Nisan 1909’da İstanbul’da çıkan 31 Mart İsyanını bastırmak üzere Hareket
Ordusuyla beraber İstanbul’a gelişi.
Mustafa Kemal’in “İttihat ve Terakki Cemiyeti Büyük Kongresi’nde” konuşma yaparak ordunun
siyasetten çekilmesi gerektiğini savunması.
1910
Mustafa Kemal’in Eylül ayında Picardie’de yapılacak askeri manevraları izlemek üzere Fransa’ya gönderilmesi.
1911
Mustafa Kemal’in 15 Ekim’de Trablusgarp’a gönüllü gitmek üzere arkadaşlarıyla İstanbul’dan
ayrılması.
Mustafa Kemal’in 27 Kasım’da binbaşılığa yükselmesi.
1912
Mustafa Kemal’in 12 Mart’ta Derne Komutanlığı’na getirilmesi.
Ekim ayında Balkan Savaşları’nın başlaması.
Mustafa Kemal’in Kasım ayında Gelibolu’da bulunan Çanakkale Boğazı Kuva-yı Mürettebe
Komutanlığı’na atanması.
Mustafa Kemal’in Bolayır Kolordusu Kurmay Başkanlığı’na getirilmesi.
1913
Mustafa Kemal’in 27 Ekim’de Sofya Ataşe Militerliği’ne atanması.1914
Mustafa Kemal’in 1 Mart’ta yarbaylığa terfi etmesi.1915
Mustafa Kemal’in 3’üncü Kolordu’ya bağlı 19.Tümen Komutanlığı’na atanması18 Mart 1915’te Çanakkale’de boğazı geçmeye çalışan İtilaf Devletleri donanmalarına karşı zafer kazanılması.
Mustafa Kemal’in Nisan 1915’te Çanakkale Cephesi’nde Bigalı’ya gönderilmesi.
Mustafa Kemal’in 1 Haziran 1915’te Çanakkale Cephesi’ndeyken albaylığa terfi etmesi.
Mustafa Kemal’in 8 Ağustos’ta Anafartalar Grubu Komutanlığı’na atanması.
1916
Mustafa Kemal’in 27 Ocak’ta 16. Kolordu Komutanlığı’na atanması.
Mustafa Kemal’in 11 Mart’ta Diyarbakır- Muş- Bitlis Cephesi’ne tayin edilmesi ve 1 Nisan’da
tümgeneralliğe yükselmesi.
Mustafa Kemal’e Kafkaslarda gösterdiği başarıdan dolayı “Altın Kılıç” madalyasının verilmesi.
1917
Mustafa Kemal’in Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı’na bağlı 7’inci Ordu Komutanlığı’na atanması.
15 Aralık’ta Veliaht Vahdettin Efendi ile Almanya’ya gitmek üzere İstanbul’dan ayrılması.
16 Aralık 1917’de Mustafa Kemal’e üstün başarıları sebebiyle “Birinci Rütbeden Kılıçlı Mecidi Nişanı”
verilmesi.
1918
Mustafa Kemal’in 7 Ağustos’ta tekrar 7. Ordu’ya komutan olarak atanması ve Suriye- Filistin
Cephesi’nde savaşması.
30 Ekim’de Mondros’un imzalanması üzerine Mustafa Kemal’in 13 Kasım 1918’de İstanbul’a gelmesi.
1919
30 Nisan 1919’da Mustafa Kemal’in 9. Ordu Müfettişliği sıfatıyla Samsun’a görevlendirilmesi
16 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal’in Bandırma Vapuru ile Samsun’a gitmek üzere yola çıkması
19 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal’in Samsun’a gelişi
22 Mayıs 1919’da Samsun Raporu’nu hazırlaması
25 Mayıs 1919’da Havza’ya geçmesi
Mustafa Kemal’in 28 Haziran 1919’da Havza’dan askeri ve mülki amirleri işgallere karşı direnişe çağırması
11 Haziran 1919’da Amasya’ya geçmesi
Mustafa Kemal’in 22 Haziran 1919’da Amasya Genelgesi’ni toplaması
8-9 Temmuz 1919’da Mustafa Kemal’in askeri görevinden istifa etmesi ve “sine-i millete” dönmesi
23 Temmuz-7 Ağustos 1919’da Mustafa Kemal’in Erzurum Kongresi’ni toplaması
4-11 Eylül 1919’da Sivas’ta “ulusal” bir kongrenin toplanması ve tüm cemiyetlerin “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” adı altında birleştirilmesi
20-22 Ekim 1919’da Mustafa Kemal ile Salih Paşa Hükümeti arasında Amasya Görüşmelerinin yapılması
7 Kasım 1919’da Mustafa Kemal’in Osmanlı Meclisi için Erzurum’dan milletvekili seçilmesi
16-28 Kasım 1919’da Sivas’ta “Komutanlar Toplantısının” düzenlenmesi
27 Aralık 1919’da Mustafa Kemal’in Temsil Heyeti ile birlikte Ankara’ya gelmesi
1920
12 Ocak 1920’de Son Osmanlı Mebusan Meclisinin İstanbul’da açılması
28 Ocak 1920’de Erzurum ve Sivas Kongreleri kararları esas alınan Misakımilli kararlarının kabul edilmesi
16 Mart’ta İstanbul’un resmen işgal edilmesi ve milletvekillerinin sürgün edilmesi
Mustafa Kemal’in 23 Nisan 1920’de Ankara’da Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni açması
24 Nisan 1920’de TBMM’nin Mustafa Kemal’i başkan seçmesi
11 Mayıs 1920’de Mustafa Kemal’in İstanbul Hükümeti tarafından ölüm cezasına çarptırılması
10 Ağustos 1920’de Sultan Vahdettin başkanlığında toplanan Saltanat Şurası’nın Sevr Barış Antlaşması’nı kabul etmesi
2-3 Aralık 1920’de TBMM ile Ermenistan arasında Gümrü Antlaşması’nın imzalanması
5 Aralık 1920’de Mustafa Kemal’in Bilecik’te İstanbul Hükümeti ile görüşmesi
1921
1.İnönü Zaferi’nin ardından Mustafa Kemal’e ve TBMM’ye olan güvenin artması
20 Ocak 1921’de Teşkilat-ı Esasiye Kanununun kabul edilmesi
10 Mayıs 1921’de TBMM’de “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubunun” kurulması
Mustafa Kemal’in 16 Temmuz 1921’de Ankara’da Maarif Kongresi açılışı konuşmasını yapması
5 Ağustos 1921’de Mustafa Kemal’e 3 ay süre ile ve geniş yetkilerle Başkomutanlık yetkisinin verilmesi
7-8 Ağustos 1921’de Mustafa Kemal’in Tekalif-i Milliye emirlerini yayınlaması
23 Ağustos 1921’de 22 gün 22 gece süren Sakarya Meydan Muharebesi’nin başlaması
13 Eylül’de Sakarya Meydan Muharebesi’nin kazanılması
19 Eylül 1921’de Mustafa Kemal’e “Gazilik” unvanı ve “Mareşallik” rütbesinin verilmesi
31 Ekim 1921’de Gazi Mustafa Kemal’in Başkomutanlığını 3 ay daha uzatan kanunun TBMM’de kabul edilmesi
1922
Gazi Mustafa Kemal’in Başkomutanlık yetkilerinin 20 Temmuz 1922’de süresiz olarak uzatılması
26 Ağustos 1922’de Büyük Taarruz Savaşı’nın başlaması
30 Ağustos 1922’de Dumlupınar’da Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nin kazanılması
9 Eylül’de İzmir’in kurtarılması ve 10 Eylül’de Gazi Mustafa Kemal’in İzmir’e gelmesi
11 Ekim 1922’de Mudanya Ateşkes Antlaşması’nın imzalanması
1 Kasım 1922’de Saltanatın kaldırılması
1923
14 Mayıs 1923’te Gazi Mustafa Kemal’in annesinin İzmir’de vefat etmesi
29 Ocak 1923’te Gazi Mustafa Kemal’in Latife Hanım ile evlenmesi (5 Ağustos’ta ayrılmıştır.)
8 Nisan 1923’te Gazi Mustafa Kemal’in Dokuz Umde’yi yayınlaması
24 Temmuz 1923’te Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanması
11 Eylül 1923’te Gazi Mustafa Kemal’in Halk Fırkasını kurması
13 Ekim 1923’te Ankara’yı “Hükümet Merkezi” yapan kanunun kabul edilmesi
29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’in ilan edilmesi ve Gazi Mustafa Kemal’in ilk cumhurbaşkanı seçilmesi
1924
Gazi Mustafa Kemal’in 1 Mart’ta, TBMM’nin açılış konuşmasında, öğretimin birleştirilmesi ve ordunun siyasetten ayrılmasına işaret etmesi
30 Ağustos’ta Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nin ikinci yıl dönümünde Dumlupınar’da Meçhul Asker Anıtı’nın temelinin atılması
1925
Gazi Mustafa Kemal’in 1.İnönü Zaferi’nin yıl dönümünde konuşma yapması
Gazi Mustafa Kemal’in İnebolu’da kılık kıyafetle ilgili konuşma yapması
1926
Gazi Mustafa Kemal’in yurt gezisine çıkması
1927
30 Haziran 1927’de Gazi Mustafa Kemal’in askerlikten emekliye ayrılması
15-20 Ekim 1927’de Gazi Mustafa Kemal’in CHP’nin İkinci Kurultay’ında tarihi büyük nutku söylemesi
1 Kasım 1927’de Gazi Mustafa Kemal’in ikinci kez cumhurbaşkanlığına seçilmesi
4 Kasım’da Gazi Mustafa Kemal’in Etnografya Müzesi önünde Yenişehir’de dikilen heykellerin açılışını yapması
4 Kasım’da Afgan Kralı Amanullah Han’ın Gazi Mustafa Kemal’i ziyaret etmesi
1928
Gazi Mustafa Kemal’in Sarayburnu’nda Türk Harfleri hakkında nutkunu söylemesi
1930
Gazi Mustafa Kemal’e TBMM tarafından altın bir alfabe levhasının sunulması
1931
12 Nisan’da Gazi Mustafa Kemal tarafından Türk Tarih Tetkik Cemiyeti’nin kurulması
4 Mayıs’ta Gazi Mustafa Kemal’in üçüncü kez cumhurbaşkanlığına seçilmesi
1932
12 Temmuz’da Gazi Mustafa Kemal’in Türk Dil Tetkik Cemiyeti’ni kurdurması
1933
Gazi Mustafa Kemal’in Cumhuriyet’in onuncu yıldönümü dolayısıyla tarih nutkunu söylemesi
1934
24 Kasım’da Gazi Mustafa Kemal’e “ATATÜRK” soyadı verilmesi hakkındaki kanunun kabul edilmesi
1935
1 Mart’ta Atatürk’ün dördüncü kez Cumhurbaşkanlığına seçilmesi
1936
Atatürk’ün 9 Ocak’ta Ankara’da Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’ni açması
1937
11 Haziran’da Atatürk’ün bütün çiftliklerini ve mallarını millete bağışladığını bildirmesi
Atatürk’ün Türkiye’nin ilk resim galerisini Dolmabahçe’de açması
28-30 Ekim Atatürk’ün son defa Cumhuriyet Bayramı törenlerine katılması
1938
19 Mayıs’ta Atatürk’ün son defa Gençlik ve Spor Bayramı gösterilerini izlemesi
5 Eylül’de Atatürk’ün vasiyetnamesini yazdırması
17 Ekim’de Atatürk’ün ilk ağır komaya girişi
29 Ekim’de Cumhuriyet’in 15’inci yıldönümünde Atatürk’ün Türk ordusuna mesajı
8 Kasım’da Atatürk’ün hastalığının ağırlaştığına dair raporlar yayınlanması
10 Kasım 1938’de Dolmabahçe Sarayı’nda saat dokuzu beş geçe Atatürk’ün sadece “BEDENEN” aramızdan ayrılması
ATATÜRK İLKELERİ
Atatürk ilkeleri milli tarih bilincine, vatan ve millet sevgisine, çağdaşlaşma idealine, milli egemenliğe, bağımsızlık ve özgürlüğe, milli kültürün geliştirilmesine dayanır.
CUMHURİYETÇİLİK
Millet iradesini ve demokratik yaşam biçimini esas alan yönetim şekline “cumhuriyet” denir. Cumhuriyetçilik ise; cumhuriyet yönetimini benimsemektir. Milli irade, demokrasi, oy kullanma, seçme seçilme hakkı cumhuriyetçilik ilkesinin en belirgin özelliklerindendir. Atatürk, Cumhuriyetçilik ve Laiklik ilkelerinden asla taviz verilemeyeceğini dile getirmiştir. Cumhuriyetçilik ilkesine göre ülkeyi yönetenler seçimle iş başına gelir ve seçimlerin düzenli aralıklarla tekrarlanmasıyla milli iradenin hakimiyeti kuvvetlendirilir.
Cumhuriyetçilik İlkesi Doğrultusunda Atılan Önemli Adımlar
• Cumhuriyet’in İlan Edilmesi
• TBMM’nin Açılması
• Saltanatın kaldırılması
• Halifeliğin Kaldırılması
• Ordu ve siyasetin birbirinden ayrılması
• 1921 ve 1924 anayasalarının kabul edilmesi
• Teşkilat-ı Esasiye Kanununun kabul edilmesi
• Seçmen yaşının düşürülmesi
• Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi
• Çok partili hayata geçilmesi
Atatürk’ün Cumhuriyetçilik İlkesi İle İlgili Sözleri
“Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir.”
“Süngü ile silahla, kanla elde ettiğimiz zaferden sonra kültür, bilim, teknik, ekonomi gibi alanlarda zafer kazanmak için çalışacağız. Ancak bu bir şarta bağlıdır. Bu şart şudur: Milletin, doğrudan doğruya kendi egemenliğine kendisinin sahip olmasıdır.”
“Türk milletinin tabiat ve adetlerine en uygun idare cumhuriyet idaresidir.”
MİLLİYETÇİLİK
Milliyetçilik ilkesi kendilerini aynı milletin üyesi sayan kişilerin mensup olduğu toplumu yüceltme isteğidir. Atatürk milliyetçiliği milli egemenliğe ve milli bağımsızlık esasına dayanır. Atatürk’e göre aynı vatanı paylaşan, aynı siyasal yönetim altında yer alan, tarihsel anlamda ortak geçmişleri olan insan toplulukları millet olmuş demektir. 1982 Anayasasına göre “Türk Devleti’ne vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk’tür.”
Milliyetçilik İlkesi Doğrultusunda Atılan Önemli Adımlar• Kurtuluş Savaşı’nın yapılması
• Manda ve himayeciliğin reddedilmesi
• İstiklal Marşı’nın kabulü
• Türk Tarih Kurumunun ve Türk Dil Kurumunun kurulması
• Kapitülasyonların kaldırılması
• Demiryollarının ulusallaştırılması
• Kabotaj Kanununun kabulü
• Türkçe sözlük hazırlanması
• Yabancı ve azınlık okullarının Milli Eğitim Bakanlığına bağlanması
• Türk Parasını Koruma Kanununun çıkartılması
Atatürk’ün Milliyetçilik İlkesi İle İlgili Sözleri
“Büyük davamız en medeni ve en rahata kavuşmuş millet olarak varlığımızı yükseltmektir.”
“Diyarbakırlı, Vanlı, Erzurumlu, Trabzonlu, İstanbullu, Trakyalı ve Makedonyalı hep aynı ırkın evlatları, hep aynı cevherin damarlarıdır.”
“Ben, 1919 senesi Mayıs’ı içinde Samsun’a çıktığım gün elimde maddi hiçbir kuvvet yoktu. Yalnız Türk milletinin asaletinden doğan ve benim vicdanımı dolduran yüksek ve manevi bir kuvvet vardı. İşte ben bu milli kuvvetle, bu Türk milletine güvenerek işe başladım.”
HALKÇILIK
Bir ülkede yaşayan, o ülkeyi vatan bilen bireylerin arasında ayrım yapılmaksızın tüm bireylerin eşit kabul edilmesidir. Halkçılık, cumhuriyetçilik ve milliyetçilik ilkelerinin bir sonucudur. Atatürk’e göre halkçılık anlayışı siyasi, ekonomik ve toplumsal uygulamalarda halkın yararının ön planda tutulmasını öngörür. Halkçılık ilkesi; halk egemenliği, eşitlik ve sınıfsızlık temeline dayanır. Toplumsal dayanışmayı, iş birliğini ve fırsat eşitliğini savunur.
Halkçılık İlkesi Doğrultusunda Atılan Önemli Adımlar
• Aşar vergisinin kaldırılması
• Soyadı Kanununun kabulü
• Millet Mekteplerinin açılması
• Halkevlerinin açılması
• İlköğretimin zorunlu ve ücretsiz hale getirilmesi
• Okuma yazma seferberliğinin başlaması
• Türk Medeni Kanununun kabulü
• Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi
• Unvan ve lakapların kaldırılması
• Halk sağlığını ilgilendiren kurumların açılması
Atatürk’ün Halkçılık İlkesi ile İlgili Sözleri
“Millete efendilik yoktur, hizmet vardır. Bu millete hizmet eden onun efendisi olur.”
“Bizim düşüncemizde; çiftçi, çoban, amele, tüccar, sanatkar, asker, doktor kısacası herhangi bir sosyal müessesede çalışan bir vatandaşın hak, menfaat ve hürriyeti eşittir.”
“Bir kelime ile ifade etmek lazım gelirse diyebiliriz ki yeni Türkiye Devleti, bir halk devletidir, halkın devletidir.”
LAİKLİK
Eğitim, hukuk, yönetim gibi alanlarda, devlet işlerinin herhangi bir dinin kurallarına göre değil, aklın ve bilimin rehberliğinde yürütülmesine laiklik denir. Laiklik ilkesi “din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması” şeklinde de tanımlanabilir. Bu ilke din ve vicdan özgürlüğünü benimser. Akılcı, bilimsel ve mantıksal düşünceden yanadır. Laiklik ilkesi Atatürk’ün taviz verilemez ilkeleri arasında yer alır.
Laiklik İlkesi Doğrultusunda Atılan Önemli Adımlar
• Halifeliğin kaldırılması
• Şeriye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılması
• Tevhid-i Tedrisat Kanununun kabulü
• Saltanatın kaldırılması
• Halifeliğin Kaldırılması
• Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması
• Kılık- Kıyafet Kanununun kabulü
• Şapka Kanununun kabulü
• Türk Medeni Kanununun kabulü
• Diyanet İşleri Başkanlığının kurulması
• Maarif Teşkilatı Hakkında Kanunun kabulü
Atatürk’ün Laiklik İlkesi ile ilgili Sözleri
“Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir.”
“Din ve mezhep herkesin vicdanına kalmış bir iştir. Hiçbir kimse, hiçbir kimseyi ne bir din, ne de mezhep kabulüne zorlayabilir.”
“Vicdan hürriyeti, ferdin mutlak korunması gereken tabii haklarının en mühimlerinden sayılmalıdır. Her fert; istediğini düşünmek, istediğine inanmak, kendine has siyasi bir fikre sahip olmak, mensup olduğu bir dinin icaplarını yapmak ve yapmamak hak ve hürriyetine sahiptir. Kimsenin fikrine ve vicdanına hakim olunamaz.”
DEVLETÇİLİK
Devletçilik ilkesinin amacı Türk halkının refah düzeyini yükseltmektir. Savaşlar, isyanlar ve iç çekişmeler neticesinde geri kalmış bir devletin sosyal ve ekonomik politikalarla ülkeyi daha ileriye taşıma isteğidir. Devletçilik ilkesi özel girişimciliği reddeden bir ilke değildir. Özel girişimcileri destekler ve onların başarılı olamadığı alanlarda devlet devreye girer. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı, sermaye ve teknik bilgi yetersizliği, nitelikli iş gücü eksikliği özel girişimin gerekli başarıyı gösterememesine sebep olmuştur.
Devletçilik İlkesi Doğrultusunda Atılan Önemli Adımlar
• Beş Yıllık Kalkınma Planlarının hazırlanması
• Misak-ı İktisadi Kararlarının kabulü
• Maden Tetkik Arama Enstitüsünün kurulması
• İzmir İktisat kongresinin toplanması
• Sümerbank’ın kurulması
• Etibank’ın kurulması
• Teşvik-i Sanayi Kanununun kabülü
• Merkez Bankası’nın kurulması
• Kamu İktisadi Teşekküllerinin kurulması
Atatürk’ün Devletçilik İlkesi İle İlgili Sözleri
“Memlekette her çeşit üretimin arttırılması için özel teşebbüsün devletçe gerekli görüldüğünü önemle vurguladıktan sonra diyebiliriz ki devlet ve özel teşebbüs birbirine karşı değil, birbirinin tamamlayıcısıdır.”
“Bu açıkladığımız anlam ve anlayışta devletçilik, bilhassa sosyal, ahlaki ve millidir. Milli servetin dağılımında daha mükemmel bir adalet emek sarf edenlerin daha yüksek refahı milli birliğin muhafazası için şarttır. Bu şartı daima göz önünde tutmak, milli birliğin temsilcisi olan devletin en önemli vazifesidir.”
İNKILAPÇILIK
İnkılap; toplumu daha iyi duruma getirmek için yapılan köklü değişikliklerdir. İnkılapçılık ilkesi Atatürk’ün yaptığı yeniliklerin ve ona ait düşünce sisteminin dinamik unsurudur. Buna göre çağın şartlarına ayak uydurmak, değişime ve gelişime açık olmak gerekir. Atatürk yaptığı inkılapların birbirini tamamlar nitelikte olduğunu: “ Benim yaptıklarım birbirine bağlı ve lüzumlu işlerdir.” sözleriyle ifade etmiştir.
İnkılapçılık İlkesi Doğrultusunda Atılan Önemli Adımlar
• Saltanatın kaldırılması
• Cumhuriyetin ilan edilmesi
• Halifeliğin kaldırılması
• Medreselerin kapatılması
• Miladi takvimin kabul edilmesi
• Kılık-Kıyafet Kanununun kabulü
• Soyadı Kanunun kabulü
• Şapka Kanununun kabulü
• Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması
• Ölçü-tartı birimlerinin değiştirilmesi
• Hafta tatilinin pazara alınması
• Uluslararası rakamların kullanılmaya başlanması
• Uluslararası saat sistemine geçilmesi
• Darülfünun yerine İstanbul Üniversitesi’nin açılması
• Sanayi Nefise Mektebi yerine Güzel Sanatlar Fakültesi’nin açılması
• Mülkiye Mektebi yerine Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin açılması
Atatürk’ün İnkılapçılık İlkesi İle ilgili Söylediği Sözler
“Yaptığımız ve yapmakta olduğumuz inkılapların gayesi, Türkiye Cumhuriyeti halkını tamamen çağdaş ve bütün anlam ve görüşleriyle uygar bir toplum haline ulaştırmaktır.”
“Uçurumun kenarında yıkık bir ülke…Türlü düşmanlarla kanlı boğuşmalar…Yıllarca süren savaş…Onsan sonra içeride ve dışarıda saygı ile tanınan yeni vatan, yeni toplum, yeni devlet ve bunları başarmak için aralıksız inkılaplar…İşte Türk genel inkılabının bir kısa ifadesi.”
“Türk milleti siyasi ve sosyal inkılapların hakiki sahibidir. Milletimizde bu kabiliyet ve gelişim olmasaydı, onu yaratmaya hiçbir kuvvet yetmezdi. Bizim ilham kaynağımız doğrudan doğruya Türk milletinin vicdanıdır.”
ATATÜRK İNKILAPLARI
Atatürk inkılapları; birbirini tamamlar nitelikte, Türk milletinin ihtiyaçları neticesinde oluşmuş, akılcı düşünmeyi esas alan, ikili uygulamalara son vererek ülke içinde birlik oluşturmaya çalışan, bağımsızlığı korumayı hedefleyen köklü değişimlerdir.
A) Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar
• Saltanatın 1 Kasım 1922’de Kaldırılması
• Ankara’nın 13 Ekim 1923’te Başkent İlan Edilmesi
• 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’in İlan Edilmesi
• Halifeliğin 3 Mart 1924’te Kaldırılması
• 3 Mart 1924’te Tevhid-i Tedrisat Kanununun kabulü
• 3 Mart 1924’te Şeriye ve Evkaf Vekaletinin Kaldırılması
• 3 Mart 1924’te Erkan-ı Harbiye Umumiye Vekaletinin kapatılması
B) Hukuk Alanında Yapılan İnkılaplar
• 1921 ve 1924 Anayasası
• Türk Medeni Kanununun kabulü
• Ankara Hukuk Mektebi’nin Açılması
• Ceza Kanununun kabulü
• Borçlar Kanununun kabulü
• İdare Hukukunun kabulü
• Atatürk ilkelerinin anayasaya eklenmesi
C) Toplumsal Alanda Yapılan İnkılaplar
• 25 Kasım 1925 Şapka Kanununun kabulü
• Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması
• Ölçü, Rakam ve Takvimdeki değişiklikler
• Soyadı Kanununun kabulü
• Kılık- Kıyafet Kanununun kabulü
D) Eğitim ve Kültür Alanında Yapılan İnkılaplar
• 3 Mart 1924 Tevhid-i Tedrisat Kanununun kabulü
• 1926 Maarif teşkilatı Hakkında Kanunun çıkartılması
• 1 Kasım 1928 Harf İnkılabı
• Millet Mekteplerinin açılması
• 1931 Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti’nin kurulması
• Halkevlerinin kurulması
• Türk Dili Tetkik Cemiyeti’nin kurulması
• 1933 Üniversite Reformu
E) Ekonomi Alanında Yapılan İnkılaplar
• Tarım alanında; aşar vergisinin kaldırılması, Atatürk Orman Çiftliğinin açılması, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin açılması, Tarım Kredi Kooperatifleri’nin kurulması.
• Ticaret alanında; İzmir iktisat Kongresi’nin toplanması, Kabotaj Kanunun kabulü, İş Bankası’nın kurulması, Merkez Bankası’nın kurulması, Halkbank ve Denizbank’ın kurulması
• Sanayi alanında; Sanayi ve Maadin Bankası’nın kurulması, Teşvik-i Sanayi Kanunun kabulü, Devletçilik ilkesinin uygulanması, Maden Tetkik Arama Enstitüsü’nün açılması, Sümerbank’ın kurulması.
F) Ulaşım, Bayındırlık, Sağlık ve Sosyal Alanda Yapılan İnkılaplar
• Ulaşım alanında; Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü’nün kurulması, Kayseri Motor ve Uçak Fabrikası’nın kurulması, Kabotaj Kanununun kabul edilmesi
• Sağlık alanında; Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı’nın kurulması, Hıfzısıhha Enstitüsü’nün kurulması, Verem Savaş Derneklerinin kurulması, Numune Hastanelerinin açılması.
• Sosyal alanda; fakirlere ücretsiz ilaç dağıtıldı, doğumevleri kuruldu.
